Vua Tự Đức chỉ đạo viết lịch sử thời tiền Hùng Vương?

Do xác định những chuyện về Kinh Dương Vương và Lạc Long Quân chủ yếu là truyền thuyết, vua Tự Đức đã ra chỉ dụ cho các sử quan khi làm bộ "Khâm định Việt sử thông giám cương mục", chỉ chép từ thời Hùng Vương.

Sở dĩ có việc chỉ đạo của Vua Tự Đức khi viết Bộ "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" vì đa phần các tác giả đều cho rằng: Bộ Sử này, về việc gây dựng quốc thống, nên bắt đầu từ đời Hùng Vương...

Duy có Đặng Quốc Lang, đứng đầu Hồng lô tự (cơ quan chuyên lo việc nghi lễ ở các khoa thi) được sung làm chân khởi thảo sách, kiên trì chủ trương rằng: Hơn 300 năm trước, đã có bộ sử cũ (tức Đại Việt sử ký toàn thư) của Ngô Sĩ Liên chép từ đời Hồng Bàng nhận định Kinh Dương Vương là vua mở đầu quốc thống... Nay, nếu bộ Việt sử này chỉ bắt đầu chép từ đời Hùng Vương, sẽ không thể làm cho đầy đủ thế thứ và sáng tỏ gốc nguồn được.

Vậy là việc mở đầu bộ quốc sử bằng thời đại các vua Hùng hay bằng thời tiền Hùng Vương trở thành vấn đề phải "xin ý kiến chỉ đạo" của vua Tự Đức. "Tấu nghị" dâng lên nhà vua ngày 11/7/1856. Hơn một tháng suy nghĩ, ngày 12/8/1856, nhà vua đã ra dụ chỉ: "Việc Kinh Dương Vương và Lạc Long Quân mà sử cũ đã chép, hoặc có hoặc không, dẫu có nhưng không nên thảo luận đến là hơn cả.

Thế mà sử cũ lại nhất luật chép bằng chữ lớn và trong chỗ chép ấy, phần nhiều mò mẫm những chuyện "ma trâu thần rắn", những thuyết hoang đường quái dị, không hợp lẽ thường. Vậy thì, đối với cái nghĩa của nhà làm sử, là "bỏ việc quái dị, nói việc bình thường" liệu có thể chép như thế được không?".

Sau khi phê phán những chuyện về Kinh Dương Vương và Lạc Long Quân là chủ yếu theo tư duy huyền thoại - nói theo ngôn ngữ bây giờ - vua Tự Đức chỉ thị: "Vậy, bộ Việt Sử thông giám cương mục này, chuẩn y cho chép bắt đầu từ đời Hùng Vương, để nêu rõ quốc thống nước Việt ta trước là từ đấy. Còn hai niên kỷ Kinh Dương Vương và Lạc Long Quân thì chuẩn y cho chua phụ vào sau việc đời Hùng Vương để hợp với nghĩa "Dĩ nghi truyền nghi" (điều gì còn ngờ thì ghi lại, để đấy).

Như vậy, với bản chất là huyền thoại, Kinh Dương Vương và Lạc Long Quân cùng thời đại của các vị tiền Hùng Vương đã được xử lý đúng đắn. Vả chăng, chắc Ngô Sĩ Liên, trong bài tựa sách Đại Việt sử ký ngoại kỷ toàn thư (đề ngày Đông chí năm 1479), cũng đã nói rõ rằng: cụ đưa Kinh Dương Vương vào đoạn mở đầu sử cũ chỉ là để "đối ngang triều Bắc" (tức là theo ý chí luận chủ quan) mà thôi. Còn thì - vẫn như cụ tự nói - "đây toàn là gốc ở dã sử" và "không có niên biểu, thứ tự các đời vua truyền nhau, không thể biết được".

Nguồn: FB Nhà Sử Học Lê Văn Lan

https://goo.gl/TZ7QS5