Văn hóa Sơn Vi: Người Homo Sapiens ở VN

Văn hóa Sơn Vi là một thuật ngữ mà các nhà khảo cổ học dùng để chỉ các di chỉ, nơi sinh sống của các bộ lạc Người tinh khôn sống ở Việt Nam vào cuối thời đá cũ. Sơn Vi là tên một xã thuộc huyện Phong Châu tỉnh Phú Thọ, nơi đầu tiên phát hiện ra di chỉ của nền văn hóa này. 

Văn hóa Sơn Vi cách ngày nay khoảng 30000 năm đến 11000 năm. Theo phương pháp phóng xạ cacbon C14. Niên đại phóng xạ C14 của di tích Văn hóa Sơn Vi ở hang Con Moong (Thanh Hóa) là 11840 năm +- 180 năm cách ngày nay là 11090 năm. Ở di tích hang Ông Quyền Hòa Bình, có niên đai C14 là 18390 năm +- 125 năm cách ngày nay.

Địa bàn sinh sống của cư dân Văn hóa Sơn Vi
Người tinh khôn Sơn Vi  Homo Sapiens Sapiens cư trú trong các hang động, mái đá, ngoài trời, ven bờ các con sông, suối trên một địa bàn khá rộng từ Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái, Bắc Giang, đến Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị.

Căn cứ vào sự phân bố các di tích Văn hóa Sơn Vi (các di tích hang động ít, chỉ chiếm 10% di tích, các nhà khảo cổ học cho rằng cư dân Sơn Vi thời hậu kì đá cũ ở Việt Nam sống tập trung trong các đồi, gò trung du, dạng hình chuyển tiếp từ miền núi xuống đồng bằng; cụm lại thành những khu vực lớn. Trung lưu sông Hồng, thượng lưu sông Lục Nam, thượng lưu sông Hiếu.

Hang Blombos (Nam Phi)

Công cụ lao động của cư dân Văn hóa Sơn Vi
Cư dân Sơn Vi sử dụng công cụ lao động, với nguyên liệu dùng để chế tác chủ yếu là đá cuội. Họ thường ghè đẽo ở rìa cạnh hòn cuội để tạo nên những công cụ chặt, nạo... Công cụ đặc trưng cho Văn hóa Sơn Vi là những hòn cuội được ghè đẽo ở rìa cẩn thận, có nhiều loại hình ổn định, thể hiện bước tiến bộ rõ rệt trong kĩ thuật chế tác đá. Nhưng chưa có kĩ thuật mài.

Công cụ đá cuội Văn hóa Sơn Vi có nhiều loại hình phong phú đặc trưng cho Văn hóa Sơn Vi, nhưng vẫn còn một số ít những công cụ mang dấu vết kĩ thuật thô sơ của thời kì sơ kì đá cũ và cũng có những công cụ có dấu vết Văn hóa Hòa Bình ở giai đoạn đá mới sơ kì.

 

 

 

Ảnh: Bảo Tàng Nhân Học

Hiện vật văn hoá Sơn Vi chủ yếu được sưu tầm qua các đợt điền dã ở Sơn La, Phú Thọ... Đây là những tiêu bản công cụ ghè đẽo từ đá cuội với những loại hình đặc trưng như công cụ ½; ¼ viên cuội; mũi nhọn; chặt thô… Sưu tập hiện vật văn hoá Sơn Vi tuy không nhiều về số lượng nhưng với đầy đủ các loại hình thể hiện một cách cụ thể và tiêu biểu kỹ thuật ghè đẽo, chặt, bổ cuội đặc trưng cho giai đoạn hậu kỳ đá cũ Việt Nam.

Hoạt động kinh tế của người Sơn Vi
Các bộ lạc người Sơn Vi sinh sống chủ yếu bằng cách hái lượm, săn bắt các loài thực vật và động vật. Ở các di tích của người Sơn Vi các nhà khảo cổ học đã phát hiện nhiều xương răng các loại động vật như lợn rừng, trâu bò rừng, khỉ, nhím, cá... Chứng tỏ người Sơn Vi rất thành thục kĩ năng săn bắn và có nghề săn phát triển.

Sự xuất hiện của Người tinh khôn giai đoạn muộn Homo Sapiens Sapiens thuộc Văn hóa Sơn Vi đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tổ chức xã hội, các thị tộc và bộ lạc đã ra đời. Mỗi thị tộc gồm vài ba chục gia đình, với vài ba thế hệ có cùng chung huyết tộc sống quây quần với nhau trên cùng một địa vực.

Một số thị tộc sống gần gũi nhau, có họ hàng với nhau và có cùng một tổ tiên xa xôi hợp lại thành bộ lạc. Các thị tộc trong cùng một bộ lạc có quan hệ gắn bó, giúp đỡ nhau trong cuộc sống và có quan hệ hôn nhân giữa con trai, con gái các thị tộc với nhau hợp lại thành một bộ lạc.

xanh lá cây